Retinoidy to jeden z najlepiej przebadanych składników w historii dermatologii. Ich działanie na zmarszczki, przebarwienia i trądzik potwierdzają setki badań klinicznych prowadzonych od lat 70. ubiegłego wieku. Mimo to wiele osób rezygnuje z retinoidów zbyt wcześnie – głównie przez podrażnienia, które wynikają z wyboru niewłaściwej formy lub stężenia. Żeby działały bezpiecznie, trzeba wiedzieć, po którą formę sięgnąć i jak ją stosować!
Kluczowe informacje o retinoidach:
Retinoidy to pochodne witaminy A, które po nałożeniu na skórę oddziałują na receptory w komórkach naskórka i skóry właściwej. Aktywują geny odpowiedzialne za odbudowę kolagenu, przyspieszają wymianę komórkową i hamują enzymy degradujące istniejące włókna skóry. Retinoidy nie działają powierzchniowo jak nawilżacze – zmieniają tempo starzenia się skóry na poziomie biologicznym.
Różne formy retinoidów różnią się tym, ile etapów musi zajść w skórze, zanim substancja stanie się aktywna. Retinyl palmitate wymaga kilku przekształceń enzymatycznych. Retinol – dwóch. Retinal – jednego. Kwas retinowy (tretynoina) działa bezpośrednio, bez żadnych konwersji. Im mniej etapów, tym silniejsze działanie i większe ryzyko podrażnień. Dlatego dobór formy to zawsze świadomy kompromis między skutecznością a tolerancją skóry.
Jeśli szukasz wprowadzenia do retinoidów bez ryzyka silnych podrażnień, warto przyjrzeć się serum z retinyl retinoate – formie, która omija część etapów konwersji i działa stabilniej niż klasyczny retinol przy zbliżonej skuteczności.
Retinoidy wiążą się z receptorami w jądrach komórkowych i aktywują geny regulujące odnowę skóry. Naskórek złuszcza się szybciej, skóra właściwa dostaje sygnał do produkcji kolagenu i elastyny, a metaloproteinazy – enzymy rozkładające istniejący kolagen – są hamowane. Pierwsze zmiany w fakturze widać po 4-6 tygodniach, wyraźna redukcja zmarszczek wymaga 3-6 miesięcy. Przez pierwsze 2-4 tygodnie skóra może reagować przesuszeniem lub łuszczeniem – to normalny etap adaptacji.
Retinyl palmitate to najłagodniejsza forma – ester retinolu wymagający kilku etapów enzymatycznych przed aktywacją. Działa słabiej niż retinol, ale jest bardzo dobrze tolerowany, nawet przez skórę wrażliwą. Minimalny potencjał drażniący pozwala na codzienne stosowanie bez okresu przyzwyczajenia.
Retinol to najpopularniejsza forma kosmetyczna. Przekształcany jest w dwóch etapach do kwasu retinowego. Dostępny w stężeniach 0,025–1% – na początku warto zacząć od 0,025–0,1% i obserwować reakcję skóry. Retinol 0,5–1% to już wyraźna terapia anti-aging.
Retinal (retinaldehyd) wymaga tylko jednej konwersji do kwasu retinowego – działa skuteczniej niż retinol przy podobnym ryzyku podrażnień. Dostępny w stężeniach 0,025–0,1%, polecany jako krok pomiędzy retinolem a tretynoiną.
Tretynoina (kwas retinowy) to najdłużej przebadany retinoid – stosowany klinicznie od lat 70. Dostępna wyłącznie na receptę, działa bezpośrednio bez przekształceń. Bardzo skuteczna w redukcji zmarszczek, przebarwień i trądziku, ale pierwsze tygodnie stosowania wiążą się z wyraźną retinizacją: złuszczaniem, zaczerwienieniem i przesuszeniem. Stosuje się ją w stężeniach 0,025–0,1%.
Adapalen to retinoid recepturowy opracowany głównie z myślą o trądziku – działa przeciwzapalnie i rozmiękczająco na zaskórniki. W badaniach wypadał porównywalnie z tretynoiną, ale z wyraźnie lepszą tolerancją skóry. W Polsce dostępny jako Differin w stężeniu 0,1% bez recepty.
Tazaroten to najsilniejszy retinoid recepturowy – stosowany w łuszczycy i ciężkim trądziku. Ma największy potencjał drażniący i wymaga konsultacji lekarskiej. W Polsce dostępny rzadko, głównie w dermatologii specjalistycznej.
Retinyl retinoate to ester łączący retinol i kwas retinowy – forma hybrydowa, która wykazuje wyraźne działanie przeciwstarzeniowe przy znacznie niższym ryzyku podrażnień niż tretynoina. W badaniach porównawczych osiągał podobną skuteczność w redukcji zmarszczek i poprawie gęstości skóry, powodując wyraźnie mniejsze zaczerwienienie i łuszczenie.
Nasze Retinyl Serum zawiera 0,3% retinyl retinoate uzupełniony niacynamidem, peptydami i bisabololem – formułę stworzoną dla osób chcących efektów anti-aging bez trudnego etapu adaptacji, również przy skórze reaktywnej.
To najlepiej udokumentowane zastosowanie retinoidów. Stymulują fibroblasty do produkcji kolagenu i hamują metaloproteinazy rozkładające istniejące włókna – skóra wolniej traci to, co ma, i aktywniej odbudowuje struktury. Badanie Zouboulisa (Charité Berlin, 2014) potwierdziło, że retinol 0,4% stosowany przez 24 tygodnie zwiększył syntezę kolagenu o ponad 80%, zarówno u osób 30-, jak i 60-letnich.
Retinoidy hamują przenoszenie melaniny z melanocytów do komórek naskórka i przyspieszają złuszczanie – podwójny mechanizm rozjaśniania. Efekty widać po 2–3 miesiącach. Nasze serum łączy retinyl retinoate z niacynamidem, który blokuje transport melaniny, tworząc formułę działającą na dwa mechanizmy jednocześnie.
Retinoidy normalizują rogowacenie komórek w ujściach mieszków włosowych, zmniejszają ryzyko zaskórników i krost, działają przeciwzapalnie i ograniczają wydzielanie sebum.
Pory po retinoidach nie kurczą się fizycznie – efekt „mniejszych porów” wynika z tego, że są czyste i pozbawione łoju.
Retinoidy można stosować pod oczy, ale w niższym stężeniu i rzadziej. Produkt nałożony na twarz „migruje” samoczynnie w okolice oczu. Więcej w artykule o tym, na co pomaga serum z retinolem.
Równie delikatna jest skóra szyi i dekoltu – tu sprawdzi się krem na szyję z DMAE. Temat retinyl retinoate w delikatnych okolicach i czy retinol jest bezpieczny po 40 omawiamy osobno.
Retinoidy recepturowe i kosmetyczne są bezwzględnie przeciwwskazane w ciąży – działanie teratogenne pochodnych witaminy A jest dobrze udokumentowane. Zasada: żadnych retinoidów w ciąży, dotyczy też retinolu, retinalu i retinyl retinoate. Alternatywą są niacynamid, kwas azelainowy, witamina C i peptydy.
Wybór zależy od doświadczenia skóry, jej wrażliwości i efektów, które chcesz osiągnąć. Poniżej znajdziesz konkretne wskazówki dla każdej sytuacji.
Kilka zasad od początku:
Jak dobrać formę do sytuacji:
Retinoidy stosuje się wieczorem. Rano obowiązkowo krem SPF 50, a wieczorem przed lub po retinoidu – krem z ceramidami, który wzmocni barierę i zmniejszy ryzyko podrażnień.
Zacznij od niskiego stężenia i 2-3 aplikacji tygodniowo, nakładaj produkt na suchą skórę i obserwuj reakcję przez 4-6 tygodni. Sprawdź, jak retinoidy z naszego Retinyl Serum mogą wspomóc Twoją codzienną pielęgnację anty-starzeniową bez rezygnowania z komfortu skóry!
Kosmetyczne wymagają przekształceń enzymatycznych zanim staną się aktywne. Recepturowe (tretynoina, adapalen) działają bezpośrednio i wymagają nadzoru lekarza.
Skóra wrażliwa dobrze znosi retinyl palmitate i retinyl retinoate przy aplikacji 2-3 razy w tygodniu z ceramidami.
Dla większości – retinol 0,1% lub retinyl retinoate; skóra wrażliwa może zacząć od retinyl palmitate.
Pierwsze zmiany widać po 4-8 tygodniach, wyraźna redukcja zmarszczek wymaga 3-6 miesięcy.
Przypisy:
Przeczytaj także:
